• BIST 94.137
  • Altın 282,182
  • Dolar 5,8801
  • Euro 6,4975
  • Adana : 21 °C
  • Osmaniye : 22 °C
  • İçel : 25 °C
  • Hatay : 24 °C
  • Kmaraş : 22 °C

Kumpas

06.01.2014 11:00
Prof. Dr. Esat ARSLAN

Prof. Dr. Esat ARSLAN

öyle günler olur ki, ülke gündemine baz? sözcükler girer ve ba?kaca bir söze gerek olmaz, “cuk” diye otururlar. Unutmadan söyleyelim, gündeme getirilen sözcükler öyle a?dal? kelimeler de de?ildir. Basit ve s?kça kullan?lan sözcüklerdir. Ama öyle kelimelerdir ki, sadece genel durumu özetlemekle kalmay?p, üstüne üstlük bir de geçmi?te kafalarda soru i?aretleri b?rakan uzunca bir zaman dilimini özetler ve belleklerin tazelemesine yard?m ederler. Baz?lar? milat kadar etki eder, örne?in 6-7 Eylül Hadisesi, Varl?k Vergisi, 1960 ?htilal?, Gezi günleri gibi… Benzer ?ekilde bugünlerde Türkiye’de durumlar nas?l diye soruldu?unda çok moda bir sözcükle hiç tereddütsüz yan?t verebilirsiniz, bunda hiçbir beis yoktur:

“-Ya, i?te vaziyetler, ne diyeyim: içten kumpas, d??tan komplo…”

Kumpas laf?n? çok kullanmay? da pek fazla önermem, ama pi?tov patlad?ktan sonra  “kumpas diye diye kumpasa da gelebilirsiniz”. Ya da eski Kas?mpa?a jargonuyla bir anda “keten pereye bile gelebilirsiniz”. “Keten pereye gelmek, "oyuna gelmek" , "tuza?a dü?mek" anlam?nda kullan?lan bir sözcüktür. Gelelim bu kumpas ve komplo sözcüklerinin mealine yâda hal-i pürmelâline… Bu iki sözcük insan? bugünlerde melül melül bakt?r?r da o nedenle, “hal-i pürmelâl” tamlamas?n? kulland?m. Asl?nda “Kumpas” bir matbaac?l?k terimidir. Dizicilerin harfleri sat?r durumuna getirirken içine yerle?tirdikleri ayarlanabilir demir yuvad?r. Bir ba?ka deyi?le küçük uzunluklar?, çaplar? ve kal?nl?klar? do?ru olarak ölçmeye yarayan bir ölçü arac?d?r. Siyasete ve günlük ya?ama uygulamas? i?te tam da burada ba?l?yor. Birini, bir kurumu güç duruma dü?ürmek için önceden kurgulanan, haz?rlanan tuzak yâda plând?r. "Fak", ya da "tuzak" sözcüklerinin kar??l??? olarak da kullan?labilir. Faka basmak, kendisine kumpas kurulan taraf?ndan söylenilen reaksiyoner bir sözdür. Komplo ise kuram? bile oldu?una göre kumpas?n biraz daha çetrefillisidir. ülkemizde daha çok d??ar?dan kurgulanan büyük tuzaklar için kullan?l?r.

Yüce Atatürk’ün “Gençli?e Hitabesi”nde söyledi?i gibi, “dâhilî ve hâricî bedhahlar?n olacakt?r.”vecizesinin, sanki günümüzdeki “içten kumpas, d??tan komplo” versiyonu gibi bir ?ey de alg?lamak mümkündür. Gelelim siyaset mahfillerinde son zamanlarda çokça seslendirilen, bu arada söyleyelim, sat?r aras?nda de?il, tabiri caizse kafadan söylenilebilmi?tir. Kumpas sözcü?ü öyle kullan?lm??t?r ki, onunla gelen korkunç itirafla fazlaca kafalarda ?im?ekler çakt?rabilmi?tir:

"Kendi ülkesinin milli ordusuna, milli istihbarat?na, milli bankas?na, milletin gönlünde yer edinen sivil iktidar?na kumpas kuranlar?n bu ülkenin hayr?na bir i? yapm?? olmayaca??n? çok iyi bilir"[1]

?ktidar?n sözü geçen, bir anlamda siyasi akl?, Genel Ba?kan Dan??man? Ankara Milletvekili Yalç?n Akdo?an, 25 Aral?k'ta Star gazetesindeki kö?e yaz?s?nda yapt??? de?erlendirmeyle, sadece kumpas ifadesini gündeme ta??makla kalmam??, ?imdiye kadar özellikle Türk Silahl? Kuvvetlerine yap?lanlar?n da anla?mal? bir kumpas hareketi oldu?u aç?k seçik itiraf?n? da yapabilmi?tir. Sonradan bu durumu tevil için, “kulland??? bir ifadenin maksad?n? a?an bir ?ekilde ve ba?lam?ndan kopar?larak gündeme ta??nd???n? ve kendisinin kast?n?n ötesinde anlamlar yüklenerek de?erlendirilmelere konu oldu?unu” söylese bile gereken ders herkes taraf?ndan al?nm?? ve anla??lm??t?r.

Bu arada Yarg?tay a?amas? tamamlanan kesin hükümlendirilen askeri yarg?lamalar için “iade-i muhakeme” talep eden Genelkurmay Ba?kan?n?n Anayasa Mahkemesi Ba?kan ve üyelerini yeme?e ça??rmas?n?n ve son MGK toplant?s?nda bu durumu gündeme ta??mas?n?n “esbab-? mucibesi” de çok daha iyi görülebilmi?tir.

Yeni Y?l?n?z? ve 5 Ocak Kurtulu? Gününüzü yürekten kutluyorum, Sevgili Okurlar.

 

[1] Yalç?n Akdo?an, Star Gazetesi, 25 Aral?k 2013

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
EDİTÖRÜN SEÇTİKLERİ
Tüm Hakları Saklıdır © 2010 Adana Yorum | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0322 290 27 16 / 0532 268 05 48 | Haber Yazılımı: CM Bilişim